ABD-Rusya nükleer silah anlaşması sona erdi… BM’den yeni anlaşma çağrısı

Rusya ve ABD arasındaki son nükleer anlaşmanın süresi bugün itibarıyla doldu. Washington ve Moskova şu ana kadar yeni bir anlaşma duyurmazken, dünyanın en büyük iki nükleer gücü arasında on yıllar sonra ilk kez bir nükleer silah sınırlaması bulunmuyor.

DW’nın aktardığına göre iki ülke, Sovyetler Birliği dönemi de dahil olmak üzere, 1962 Küba Füze Krizi’nden sonra bir nükleer çatışma ihtimalini azaltma hedefiyle “nükleer diyalog” halindeydi.

Bugün geçerliliğini yitiren ve “New START” olarak adlandırılan son anlaşma, 2010 yılında Prag’da imzalanmıştı. “New START” on yıllar boyunca yenilenen bir dizi benzer anlaşmanın sonuncusuydu.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de ABD ve Rusya’ya hızla yeni bir nükleer anlaşma imzalamaları çağrısında bulundu. Guterres, yaptığı açıklamada, “Yarım yüzyıldan uzun süre sonra ilk kez Rusya ve ABD’nin nükleer cephaneliklerine ilişkin hiçbir sınırın olmadığı bir dünyayla karşı karşıyayız” dedi.

BM Genel Sekreteri, “On yıllara yayılan kazanımların bu şekilde ortadan kalkması daha kötü bir zamanda olamazdı… Nükleer bir silahın kullanılma riski son on yılların en yüksek seviyesinde” dedi.

Tarafları yeniden anlaşma yapmaya çağıran Guterres, “Her iki devleti de gecikmeden müzakere masasına dönmeye, riskleri azaltan ve ortak güvenliğimizi güçlendiren bir çerçeve üzerinde anlaşmaya varmaya çağırıyorum.” dedi.

Vatikan Devlet Başkanı ve Katolik dünyasının ruhani lideri Papa 14’üncü Leo ise, her iki tarafa, anlaşma ile belirlenen sınırları süre dolduktan sonra da terk etmemeleri çağrısında bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen ay, anlaşmanın süresi dolduğunda “daha iyi bir anlaşma yapacağını” söylemişti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı, 5 Şubat’ta süresi sona erecek Yeni START’ı uzatma girişiminin ABD tarafından karşılık bulmadığını belirterek, tarafların artık yükümlülüklere bağlı olmayacağını açıklamıştı.

Açıklamada, “Anlaşma taraflarının, artık anlaşma bağlamındaki hiçbir yükümlülüğe bağlı olmadıkları ve bir sonraki adımlarını serbestçe seçebilecekleri gerçeğinden hareket ediyoruz.” denilmişti.

– Yeni START Anlaşması

ABD’nin Sovyet Rusya ile 1991’de ve Rusya Federasyonu ile 1993’te imzaladığı Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşmaları’nın (START 1 ve START 2) uzantısı niteliğindeki Yeni START anlaşması, 2010 yılında imzalanmıştı.

Washington ile Moskova arasındaki yürürlükteki son nükleer anlaşma, uzun menzilli nükleer silah başlıklarına ve füzelere kısıtlama getiriyor.

Rusya, geçen yıl süresi dolan anlaşmanın yükümlülüklerine 1 yıl daha uyacağını açıklamıştı. Anlaşmaya ilave süre de bugün doluyor.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla Rusya 5 bin 459, ABD 5 bin 177 nükleer savaş başlığı ile en fazla nükleer silaha sahip iki ülke olurken, Çin’in savaş başlığı sayısının 600’ün biraz üzerinde olduğu tahmin ediliyor.