Afrika ülkeleri, İran saldırılarından kaynaklı enerji şokuna karşı önlem alıyor

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile Tahran’ın misillemeleri sonrası enerji arzında yaşanan aksaklıklar, Afrika ülkelerinde akaryakıt fiyatlarının yükselmesine ve tedarik baskısının artmasına neden olurken, bazı ülkeler sübvansiyon, vergi indirimi ve ek ithalat gibi tedbirleri devreye aldı.

Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve doğal gaz sevkiyatındaki aksamaların, özellikle Körfez’den enerji ithalatına bağımlı Afrika ekonomilerini daha sert etkilediği gözlemleniyor.

ABD merkezli Ekonomik Karmaşıklık Gözlemevi’ne göre, Seyşeller, Uganda, Morityus ve Kenya enerji ihtiyacının yarıdan fazlasını Körfez bölgesinden karşılıyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve doğal gaz sevkiyatındaki aksamaların, özellikle Körfez’den enerji ithalatına bağımlı Afrika ekonomilerini daha sert etkilediği gözlemleniyor.

Kıtada birçok ülkede artan yakıt fiyatları, yükselen nakliye maliyetleri ve olası arz kesintilerine karşı sübvansiyon, vergi indirimi, acil ithalat, stok yönetimi ve dağıtım kısıtlamaları gibi adımları devreye aldı.

Etiyopya Ticaret Bakanı Kassahun Gofe, dizel fiyatlarının varil başına 80 dolardan 230 dolara, benzinin ise 70 dolardan 150 dolara yükseldiğini, günlük dizel arzının da 9,2 milyon litreden 4,5 milyon litreye düştüğünü açıkladı.

Gofe, hükümetin, kamu ulaşımı, tarım, büyük üreticiler, ihracat sevkiyatları ve kritik kamu projelerine öncelik verecek şekilde yaklaşık 1,67 milyar dolarlık sübvansiyon ayırdığı aktardı.

Kenya ise Mart-Nisan döneminde akaryakıt fiyatlarını sabit tutmak için Petrol Geliştirme Vergisi’ni kullanırken, Gana’da 1 Nisan itibarıyla yeni taban fiyatlar belirlendi.

Güney Afrika, 1 Nisan’dan itibaren akaryakıt fiyatları artışı nedeniyle geçici vergi indirimi uygulamasına geçti.

Morityus’un Singapur’dan acil yakıt tankeri tedarik ettiği, Kamerun’un ise rafine yakıt temini için uluslararası ihale süreci başlattı. Tanzanya, Zambiya ve Namibya’da fiyat artışları sonrası vergi düzenlemeleri, ek ithalat ve stok yönetimi tedbirlerini açıkladı.

Nijerya’da şubat sonundan bu yana benzin fiyatlarının birçok bölgede litre başına yaklaşık 730–900 naira (0,53–0,65 dolar) seviyelerinden 1.200–1.400 naira (0,87–1,01 dolar) seviyelerine yükseldiği, artan maliyetlerin ulaşım ücretleri ve enflasyon üzerinde baskı oluşturduğu gözlemlendi.

Dangote Rafinerisi Kamerun, Gana, Fildişi Sahili, Tanzanya ve Togo’ya rafine yakıt sevkiyatını sürdürüyor.

Botsvana, stratejik rezerv kapasitesini artırma ve Mozambik ile Namibya’da kıyı depolama alanı kiralama planlarını gündeme alırken, Zimbabve benzin arzını uzatmak için etanol karışım oranını artırma kararı aldı.

Güney Sudan’da ise yakıt sıkıntısı nedeniyle başkent Cuba’da dönüşümlü elektrik kesintileri uygulanmaya başlandı.

Yetkililer, artan enerji maliyetlerinin yalnızca ulaşım değil, gıda fiyatları ve genel enflasyon üzerinde de yeni baskılar oluşturabileceğine işaret ediyor.

İran’a yönelik saldırıların ardından ortaya çıkan enerji şokunun Afrika’daki kırılgan ekonomiler üzerindeki etkisinin önümüzdeki dönemde daha da belirginleşebileceği bekleniyor.

(AA/RU/GÖZ)