Cambridge Üniversitesi 116 Benin eserinin mülkiyetini Nijerya’ya devretti

İngiltere’de Cambridge Üniversitesi, koleksiyonunda bulunan ve 1897 yılında Benin Krallığı’ndan alınan 116 tarihi eserin yasal mülkiyetini Nijerya Ulusal Müzeler ve Anıtlar Komisyonu’na (NCMM) devrettiğini açıkladı.

Üniversiteden yapılan yazılı açıklamada, Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi (MAA) koleksiyonunda yer alan eserlerin, Benin Kraliyet Sarayı ile yapılacak bir yönetim anlaşması kapsamında Nijerya’ya iade edileceği belirtildi.

Açıklamada ayrıca, kararın NCMM’nin Ocak 2022’de yaptığı resmi iade başvurusunun ardından alındığı, Cambridge Üniversitesi Konseyi tarafından onaylandığı ve sürecin İngiltere Hayır Kurumu Komisyonu’nun yetkilendirmesiyle yürütüldüğü kaydedildi.

Eserlerin büyük bölümünün fiziksel olarak Nijerya’ya gönderileceği, küçük bir kısmının ise müze ziyaretçileri, öğrenciler ve araştırmacılar için Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi’nde (MAA) ödünç statüsünde sergilenmeye devam edeceği bildirildi.

Toplam 116 parçadan oluşan koleksiyonun büyük ölçüde pirinç eserlerden meydana geldiği, bunun yanı sıra fildişi ve ahşap heykelleri de içerdiği aktarıldı.

Söz konusu eserlerin, 1897’de Benin Şehri’nde düzenlenen ve “Cezalandırma Seferi” olarak bilinen askeri operasyon sırasında alındığı hatırlatıldı.

NCMM Genel Direktörü Olugbile Holloway, gelişmenin Cambridge Üniversitesi ile yürütülen diyalog açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu belirterek, iadenin yalnızca eserlerin değil geçmişte kaybedilen gurur ve itibarın da geri kazanılması anlamına geldiğini ifade etti.

MAA Direktörü Prof. Dr. Nicholas Thomas, son yıllarda Nijeryalı kurumlar, kraliyet sarayı temsilcileri ve akademisyenlerle yürütülen temasların bu sürece zemin hazırladığını belirterek, sömürge dönemi bağlamında alınan eserlerin iadesine yönelik ulusal ve uluslararası desteğin giderek arttığını ifade etti.

-Benin eserlerinin iadesine yönelik uluslararası süreç

Benin bronzları, 1897’ye kadar bugünkü Nijerya topraklarında bağımsız bir devlet olan Benin Krallığı’na, aynı yıl İngiliz askerleri tarafından düzenlenen saldırı sırasında yağmalandı.

Benin Krallığı, günümüzde bağımsız bir devlet statüsünde olmamakla birlikte Nijerya sınırları içinde varlığını sürdürüyor.

İnsan ve hayvan figürleri, kabartmalar, kraliyet eşyaları ve bir çanı da içeren Benin bronzlarının büyük bölümü uzun yıllar Hollanda’nın Leiden kentindeki bir müzede sergilendi.

Nijerya, 2022’de dünya genelindeki müzelerden yüzlerce eserin iadesini resmi olarak talep ederken, aynı yıl Londra’daki bir müzeden 72, ABD’nin Rhode Island eyaletindeki bir müzeden ise 31 eser ülkeye iade edildi.