Kıbrıslı Türk İnsan Hakları Vakfı: “Masumiyet karinesi basın özgürlüğünü ortadan kaldırmanın gerekçesi olamaz”

Kıbrıslı Türk İnsan Hakları Vakfı (KTİHV), Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası’na ilişkin açıklama yaptı.

Vakıf açıklamasında, Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası’na eklenen “Masumiyet Karinesinin İhlali” başlıklı düzenlemenin, ifade özgürlüğü açısından “kabul edilebilir” olmadığı belirtildi.

Açıklamada, “Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmayan herkes masum sayılmalı; hiç kimse yargı süreci tamamlanmadan suçlu ilan edilmemelidir. Bu da tıpkı ifade özgürlüğü gibi Anayasa’da güvence altına alınmış bir temel hürriyettir. Ancak bu ilkenin korunması, paylaşılmasında ve yayılmasında kamu yararı olan haberlerin cezalandırılması sonucunu doğuracak şekilde yorumlanamaz.” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, kabul edilen düzenlemenin, mahkûm olmamış kişilerin isim ve fotoğraflarının paylaşılmasını cezai yaptırıma bağladığına; basın, yayın, internet medyası ve sosyal medya aracılığıyla yapılan paylaşımlar açısından ise daha ağır cezalar öngördüğüne dikkat çekildi.

Bu haliyle düzenlemenin, özellikle gazeteciler ve yurttaş gazeteciliği açısından ciddi bir caydırıcı etki yaratma riski taşıdığı belirtilen açıklamada, böyle bir durumun basın özgürlüğüne, ifade özgürlüğüne ve haber verme hakkına büyük zararlar verebileceği, somut olaylarda bunları işlemez hale getirebileceği kaydedildi.

Vakıf ayrıca, düzenlemede kamu görevlileri, siyasi kişiler veya kamuya mal olmuş kişiler bakımından hiçbir ayrım yapılmadığına dikkat çekerek, şunları kaydetti:

“Yolsuzluk, görevi kötüye kullanma, kamu kaynaklarının kullanımı, polis şiddeti veya siyasi sorumluluk doğuran olaylar gibi konularda basının haber verme hakkı, toplumun da haber alma hakkı vardır. Bu tür olayların haberleştirilmesi ile bir kişinin suçlu ilan edilmesi aynı şey değildir. Soruşturma ve dava süreçleriyle ilgili haber niteliğindeki paylaşımların bu şekilde kısıtlamalara tabi tutulması basını haber veremez, gazetecilik yapamaz hale getireceği gibi, özgür bir iklimde bu konuların tartışılabileceği ortamları yitirmek kamuoyunda demokratik tartışma ortamını baltalayacak, ortadan kaldıracaktır.”

“Masumiyet karinesini koruma gerekliliği, ifade özgürlüğünü, basın özgürlüğünü ve halkın haber alma hakkını özünden zedeleyecek biçimde anlaşılamaz” vurgusu yapılan açıklamada, “Ceza tehdidi, özellikle hapis cezası ihtimali, basın üzerinde otosansür yaratır ve kamusal denetimi zayıflatır. Bir hakkın kullanılmasının imkansız hâle getirilerek sınırlandırılması da Anayasaya aykırılık teşkil eden bir öze dokunma yasağı örneğidir. Bir hukuk devletinde hiçbir hak bu şekilde sınırlandırılamaz.” denildi.

Yetkili makamlara, söz konusu düzenlemeyi insan hakları, ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri çerçevesinde ve ivedilikle yeniden değerlendirme çağrısında bulunan Vakıf, “Kamu yararı taşıyan haberler suç haline getirilemez; gazetecilik faaliyeti ceza tehdidi altında yürütülemez” dedi.